خبرلر دیل و ادبیات کولتوره ل تاریخ مشاهیر رپورتاژ راپور حیکایه چاغداش مشاهیرلر موسیقی نقدوتحلیل اورمو گولو تانیتیم شعیرلر اسپور - ورزشی
Ana Sayfa > تانیتیم > سماق، محصول منحصر به فرد جنگلهای هوراند
سماق، محصول منحصر به فرد جنگلهای هوراند
در دل طبیعت بکر و دست نخورده استان آذربایجان شرقی وجود کوه ها و جنگل های سربه فلک کشیده و ...
16-01-2012 15:52
تانیتیم
0 Yorum
773 Okundu
Haberi Yazdir

در دل طبیعت بکر و دست نخورده استان آذربایجان شرقی وجود کوه ها و جنگل های سربه فلک کشیده و رعنای ارسباران یکی از بی نظیرترین و با شکوهترین منابع رویشی و زیستگاه های انواع مختلف جانوری و گیاهی را به خود اختصاص داده است.

به طوری که از وسعت کل 450 هزار کیلومتر مربع استان، بیش از 188 هزار هکتار آن متعلق به جنگل های بکر و زیبای ارسباران بوده و از این مقدار وسعت، 14هزار هکتار از این جنگل ها در بخش مرکزی اهر و بخش هوراند قرار دارد . این جنگلها زیستگاه انواع مختلف جانوری و رویشگاه بسیاری از گیاهان کوهستانی و خصوصاً درختچه سماق می باشد که به عنوان مرغوب ترین نوع سماغ کشور شهرت جهانی را به این منطقه ارمغان آورده است.موقعیت منطقه مورد مطالعه هوراند یکی از شهرهای شمالشرق استان آذربایجان شرقی است که در بخش هوراند شهرستان اهر واقع شده و این شهر مرکز بخش هوراند می باشد که در موقعیت جغرافیایی 47 درجه شرقی و 38 درجه شمالی قرار گرفته و ارتفاع آن از سطح دریا 1900-650 متر می باشد و فاصله آن تا مرکز شهرستان اهر 53 کیلومتر و تا مرکز استان 147 کیلومتر می باشد.
هوراند از ریشه اهوراوند به معنی خداوند زیبایی ها آمده است تاریخ این سرزمین به زمان اورارتورها بر می گردد. آئین قبلی این سرزمین زرتشتی بوده و بقایای تاریخی بجا مانده در قلعه پشتو حاکی از آن می باشد. در زمانی نه چندان دور این منطقه جزء جنگلهای نادر جهان بود ولی در سالهای اخیر بعلت استفاده بی رویه از درختان جنگلی از حجم جنگلها کاسته شده است. در حال حاضر از ۱۸۸ هزار هکتار جنگل ارسباران، 164 هزار هکتار آن جنگل های بکر قره داغ ( ارسباران ) شامل مناطق اهر ، هوراند، کلیبر و خداآفرین است. و ۱4 هزار هکتار از جنگل های منطقه قره داغ ( ارسباران ) در بخش مرکزی اهر و بخش هوراند واقع شده است(3).

- از ویژه گیهای منطقه :
از ویژگی های این منطقه شامل کوههای بلند و درختان گوناگون است که نگاه هر بیننده ای را مجذوب و حیران خویش می سازد و همچنین زیست گاه حیواناتی است که گاهاً از نظر تنوع در جهان بی نظیر می باشند.

از جمله:
خرس قهوه ای، خوک وحشی، روباه، شغال، گرگ، سیاه گوش و.... ، پرندگانی از قبیل :کبک، کبک چیل،جی جاق، کلاغ نوک قرمز و پرندگان شکاری چون عقاب طلایی، شاهین و ... همچنین از لحظ پوشش گیاهی دارای گونه های مختلف گیاهی و درختی منحصر به فرد سرخدار، ممرز، بلوط، فندق، گردو و سماق و غیره می باشد(3).

- معرفی درختچه سماق

سماق یکی از گونه های گیاهی جنگلی می باشد. گونه ای خودرو که تقریباً دست بشر در گسترش آن کمتر دخالت دارد و اکثراً به حالت خودرو و در دامنه های وحشی چوبزارها، چمنزارها، صخره ها، دره های گود و اطراف جاده ها رشد می کند.

نام علمی سماق Rhus coriaria است. "سماق" در قدیم "سماک" نیز تلفظ می شده است، در حقیقت فارسی آن سماک و عربی آن سماق است.

سماق دارای انواع مختلفی است از جمله:
الف- سماق صمغی: این نوع سماق در بعضی از باغات تهران و مناطقی از کشور ژاپن می روید.
ب- سماق آمریکایی: این نوع سماق هم در مناطقی از آمریکای شمالی می روید.
ج- سماق معمولی: این سماق مهمترین و پر رویش ترین درخچه سماق می باشد. این نوع سماق
درختچه ایست کوهستانی و میوه‌ های خوشه‌ای دارد: این سماق بومی نواحی مدیترانه، جنوب ایتالیا و آسیای شرقی بخصوص ایران است و در نقاط استپی سلسله جبال البرز و زاگرس در آذربایجان و خراسان و فارس و دامنه‌های جنوبی رشته کوه‌های البرز، در دره‌های کرج و هراز، بین ۱۰۰۰ ـ ۱۷۰۰ متر، در ارتفاعات شیراز تا ۲۳۰۰۰ متر ارتفاع از سطح دریا (5) و در جنگلهای ارسباران در ارتفاعات بین 1900-650 متر از سطح دریا دیده می‌شود.

درخچه سماق، درختی کوچک‌پاست با ارتفاع ۳ متر و گاهی به ۴ متر بالغ می‌گردد و شاخه‌های جوان و دمبرگ‌های آن را موهای زبر پوشانیده است.

برگ‌های سماق مرکب شانه‌ایست و طول آن به ۱۸ سانتی‌متر بالغ می‌شود و دارای ۱۵ برگچه است و هر برگچه آن در حدود ۳-۷ سانتی‌متر طول دارد. شکل‌ آن‌ها نیز، تخم‌مرغی، دندانه‌دار و مخملی است. با سطحی به رنگ سبزمات و پشت روشن که در پائیز به رنگ سرخ یا حنائی در می‌آید.

گل آذین آن متراکم باخوشه‌های حنائی رنگ است و به 20-۱۰ سانتی‌متر طول بالغ می‌گردد. میوه آن شفت کرک‌دار قهوه‌ای مایل به ارغوانی است، برگ‌های سماق دارای ۱۳% مازوست است و در صنعت چرم‌سازی خصوصاً در مصر و یونان باستان به‌کاربرده می شد. میوه سائیده شده آن به‌عنوان چاشنی غذا در منازل مصرف می‌شود، از پوست آن هم رنگ زرد نارنجی به‌ دست می‌آید(5).

این درخچه در مناطقی که 350-300 میلیمتر بارندگی سالیانه داشته باشد رشد می کند. در خاکهای کمی اسیدی یا خنثی با 7-5/6 = HP بهتر رشد می کند. آب و هوای گرم و خشک را می پسندد. گیاهی نور پسند بوده و غیر مقاوم به سایه است. مقاوم به آفات و امراض بوده، اگر در اثر کم آبی خشک شود با مختصر رطوبت ایجاد پاجوش می کند. در صورت سرمازدگی ساقه های جدید ایجاد می کند(1).

- جنگلهای سماق در بخش هوراند اهر

جنگلهای سماق در بخش هوراند اهر، از سرمایه های ارزشمند طبیعی منطقه ارسباران به شمار می رود که در سطح وسیعی از سینه دره های آرام، زیبا و جذاب در هم آمیخته این منطقه می رویند،
وسعت این عرصه به چندین روستای بخش هوراند شامل(آقبراز، وروجن سفلی و علیا، تابستانق، ملالو، کورن، کویر، هوای، قره درویش، داودلو، خانکندی و غیره) می شود که در سطح 81 هکتار پراکنده شده است و تنها ذخیره گاه جنگلی سماق منطقه ارسباران است.

بهره برداری از محصولات این جنگل ها متوسط عملکرد 1 تن در هکتار با کل تولید سالانه 81 تن سماق می باشد و به لحاظ دارا بودن رنگ قرمز طبیعی، طعم خوب، بازار پسندی، یکی از مرغوبترین و اصلی ترین نوع سماق موجود در کشور می باشد.

سماق تولیدی هوراند محصولی کاملاً سالم و ارگانیک و عاری از هرگونه آلاینده های شیمیایی از جمله کود و سموم شیمیایی می باشد(1).

هرساله در اواخر تابستان و اوایل پاییز میوه های سماق بر درختان جنگلی می رسند و اهالی روستاهای اطراف طی جشنی به نام جشن برداشت سماق میوه رسیده درختچه را می چینند و پس از چیدن و خشک کردن، سماق آنها را آسیاب کرده و علاوه بر مصرف خوراکی و دارویی در رنگرزی نیز استفاده می کنند.

روش های تکثیر این درخچه به صورت پاجوش، بذر و قلمه ساقه و ریزوم می باشد. بهترین روش پاجوش می باشد که در پاییز یا آخر زمستان پاجوش را با ریشه از گیاه مادر جدا کرده و در محیط جدید کشت می نمایند. روش بذری بخاطر مدن دار بودن و تبدیل 50 درصد به نر غیر اقتصادی می باشد.

- خواص دارویی و درمانی سماق

• خاصیت ضد میکروبی دارد.

• خاصیت آنتی اکسیدانی دارد. آنتی اکسیدان ها موادی هستند که از عمل رادیکال های آزاد در بدن جلوگیری می کنند. رادیکال های آزاد با تخریب سلول های بدن نقش مهمی در بروز انواع سرطان دارند. بنابراین آنتی اکسیدان ها از بروز سرطان ها جلوگیری می کنند.

• برای بیماران دیابتی مفید است، زیرا یکی از عوامل به وجود آمدن عوارض مختلف در دیابتی ها، ترکیب شدن گلوکز (قند خون) با پروتئین های حیاتی بدن است که به تغییر ساختار شیمیایی و عملکرد این پروتئین ها ی انجامد. مطالعات نشان می دهد که سماق تا 81 درصد از بروز این فرایند جلوگیری می کند.

• به دلیل داشتن تانن فراوان، قابض و پاک کننده معده می باشد.

• در درمان بیماری های روماتیسمی و نقرس موثر است.

• گردی که روی میوه سماق می‏نشیند و به آن خاک سماق می‏گویند، بسیار قابض و کمی تلخ است و به علت داشتن املاح، از ترشحات بی رنگ زنانه جلوگیری می‏کند. برای این منظور و درمان نزله و تبهای صفراوی 15 تا 24 گرم در روز مصرف گردد.

• غرغره ی و مضمضه جوشانده سماق برای ورم گلو و دهان مفید است.

• علت افزودن سماق به کباب این است که خوردن گوشت کباب شده باعت تولید آنزیم هایی در بدن می شود که مضر هستند. سماق می تواند اثر این آنزیم ها را خنثی کند.

• خوردن نیم کوفته آن با آب سرد و زیره براى کسى که مرتبا قى مى کند و غذا در شکمش بند نمى شود مفید است.

• چاشنى خوبى براى آشها و سوپها و خورشها و رنگ آنها را مشکى مى کنم و اشتها را تحریک مى نماید.

• گرد دندانیى که در آن گرد سماق باشد، جهت تقویت و استحکام لثه و جوشهاى چرک دهان و تسکین درد دندان کرم خورده مفید است.

• اگر گرد روى میوه را پاک کرده و آن را در آب بخیسانند، و با کمى کتیرا در چشم بچکانند، درد آن را تسکین مى دهد و چون 5/7 گرم آن را در نیم لیتر آب بجوشانند و یک تکه پارچه را در آن خیس کرده ، و بر روى چشم اندازند و یا حرارت چشم مفید است.

• برگ ، ساقه ، گرد میوه و گردى که روى میوه سماق مى نشیند و به خاک سماق معروف است و همچنین صمغ درخت اثر قابض کننده زیاد دارند و به همین جهت در رفع خونریزى معده ، شکم روش و اهال خونى به صور مختلف به کار مى روند و از آبریزش چشم جلوگیرى مى کنند.

• چکاندن آب جوشانده آنها در گوش ، چرک آن را از بین مى برد.
• ضماد آن جهت رفع آثار ضربه مفید است.
• مالیدن آب جوشانده سماق مانع ورم ضربه و صدمه آن است(2) .
• کاهش منوراژی (خونریزی رحم) و خونریزی در فواصل قاعدگی.
• کاهش خونریزی سینه(هموپتزی)
• برطرف کننده اسهال معمولی و اسهال خونی.
• پایین آورنده قند خون و تصفیه کننده خون و دفع مواد زائد خون است.
• پایین آورنده تب.
• کمپرس با سماق در التیام زخم، خون دماغ، التیام سوختگی، اگزما، ترک نوک سینه و عضو ضرب دیده موثر میباشد.
• چای سماق برای کاهش تعریق بکار میرود.
• ادرار آور و تقویت کننده دستگاه گوارش است.
• در کسانی که هموروئید (بواسیر) دارند و در زنانی که ترشحات واژینال دارند سماق را جوشانده و داخل لگنی ریخته و شخص در آن بنشیند.
• در قدیم برای درمان سوزاک و سل بکار می رفته است.
• در قدیم شیره خارج شده از درخت سماق را برای درمان بیماری های دستگاه ادراری بکار می بردند.
• سرمه سوماق جهت تسکین فشار و درمان جوشهای پلک نافع است.
• سماق منبع ویتامین c است.
- مضرات سماق
* میوه تازه سماق به دلیل ایجاد مسمومیت نباید مصرف شود و فقط باید خشک آنرا مصرف نمود.
* به دلیل اینکه سماق سرد است برای افراد سردمزاج مناسب نیست و باید با گیاهان گرم مصرف شود(4).

* مصرف بیش از حد آن هم به صورت چاشنی بیش از 5 گرم می تواند مسمومیت زا باشد.

* صمغ درخت سماق تولید یبوست شدید می کند

* مرغوب ترین نوع سماق به رنگ قرمز می باشد که متأسفانه برخی موارد به سماق های زرد و سیاه رنگ شیمیایی اضافه می کنند تا قرمز شود که این باعث خطناک شدن مصرف سماق می شود.

- کاربردهای مختلف سماق
• جوشانده برگ و میوه آن در رنگ رزی پشم مورد استفاده قرار می گیرد.
• از دانه سماق روغنی استخراج می شود که در شمع سازی استفاده می شود.
• در قدیم برگ درخت سماق دم کرده را برای سیاه کردن مو استفاده می کردند.
• عصاره، جوشانده و برگ خشک شده درخچه که به سماق الصباغین معروف است در حدود 27 درصد جوهر مازو(تانن) دارد که در نمونه های وحشی مقدار زیادتر است و در دباغی و رنگرزی مصرف می شود.
• پودر سماق بعنوان چاشنی غذای برنج و آش استفاده می شود.
• برگ سماق در سیگارهای سنتی کاربرد داشته است.
• در یونان از چوب سماق برای رنگ آمیزی پارچه های پشمی استفاده می شود.
• در گور ایتالیایی ها از این گیاه برای رنگ دادن به چرم استفاده می شود.
• بومیان آمریکائی آشامیدنی های سرد، گرم، رنگ و دارو از میوه های سماق تهیه می کردند.
• از جوانه های تازه آن در سالادها استفاده می شود.

YORUM YAZ
مهران بهارلی
- مئهران باهارلي تركي چرا و چگونه آزربايجاني شد؟
حمید والائی
عاييله و حوقوق - (بیرینجیبؤلوم)
ملیحه عزیزپور
ببه
حسن راشدی
نظامي گنجوي و نژادپرستان خودخواه ! : حسن راشدی
علیرضا ذیحق
جمشيد شاه / داستان عاميانه آذربايجان-عليرضا ذيحق
علی برازنده تورک
مسئله زبان در فرهنگ عامه
خانگلدی
حروفیزیمین کؤکلری
برگزاری سومین کنفرانس بزرگداشت سال پرفسور زهتابی در اسکی شهیر ترکیه
به گزارش اویان نیوز، یکم دسامبر2013 کنفرانس بزرگداشت سال پرفسور زهتابی در سالن اجتماعات مجتمع فرهنگی – هنری یونس ائمره به همت انجمن آذربایجانی های اسکی شهیر در ترکیه برگزار گردید.
جلال طاهری با شرکت در برنامه “ او سس ترکیه” در گروه ابرو گونده ش جای گرفت
روز گذشته در آخرین قسمت پخش شده از مسابقه "O Ses Türkiye" یک شرکت کننده تبریزی به نام جلال طاهری روی صحنه رفته و ترانه زیبای "Sen Gelmez Oldun" را اجرا کرد.
موسیقی “آشیقی” مکتب اورمیه به عنوان میراث ناملموس ثبت ملی شد
مدیرکانون آشیقی های حوزه هنری آزربایجان غربی از ثبت ملی موسیقی آشیقی مکتب اورمیه به عنوان میراث ناملموس خبر داد.
اعجوبه ی 9 ساله ی اردبیلی را ارزان فروختند
متاسفانه با خبر شدیم که امیر حسین حاجی زاده فوتبالیست 9 ساله ی آذربایجانی که از شهر با غیرت و با تعصب اردبیل است
خروج فوتبال از انحصار آبی و قرمز
تاریخ همواره شاهد تغییر و تحولات بوده و زمان به تسخیر هیچ‌چیز و هیچ‌کس درنیامده
هشدار محیط زیست سازمان ملل متحد : 76 ميليون نفر از خشك‌شدن درياچه‌اروميه متضرر مي‌شوند
در حالي كه نگراني از خشك شدن كامل و نابودي درياچه اروميه هر روز بيشتر از گذشته مي‌شود، برنامه محيط
ایران تورک لرینین اسکی تاریخی هانسی یازارمیزداندیر
علی تبریزلی
علی برازنده تورک
علی داشقین
دکتر زهتابی
مهران بهارلی
 
Kunye Sik Kullanilanlara Ekle Giris Sayfam Yap Rss - Xml Siteme Ekle Ilesim
Tum haklari saklidir 2011 Heyderbaba Newspaper